یکی از وجوه مهم علم ، وجه اجتماعی آن است. به عبارتی ، علم به عنوان یک پدیده ی جامعه شناسانه مورد بررسی و نگاه قرار میگیرد . بنابراین علم از میان آزمایشگاه ها و کابینهای دانشگاهی بیرون میآید و تاثیری مستقیم بر جامعه میگذارد و شاید از آن مهمتر این که علم و فرآیند و مسیر ِ علمی شدن تاثیرات عجیبی از جامعه میگیرد که گاه پیچیدگی های خاص خود را دارد.بر اساس همین وجه اجتماعی علم است که  عمومی کردن علم نقش میگیرد...و برای این کار از همه ی ظرفیت ها و ظرافت های علم استفاده میشود. وقتی دانشمندی همچون کارل ساگان از یک تصویر مات و پریده رنگ اسطوره ای میسازد که هنوزه(و احتمالا همیشه) رد پای آن را میتوان در گفتگوهای تسهیلگران دانش یافت ، یعنی او این ظرفیت را به خوبی شناخته و از آن استفاده کرده است. اکنون ابر پروژه های علمی(پروژ های کاوش سیاره ای ، ژنوم ، پروتئین فولدینگ ، جستجوی حیات فرا زمین، کشف سیارات فرا زمینی و ...) در کنار همه ی هزینه های ریز و درشتی که برای برنامه های علمی خود میکنند ، دپارتمانهای مستقلی را برای همگانی کردن علم و نتایج علم(دانش) خود را هم بر پا میکنند. شادی هایی را از طریق نتایج علمی برای مردم عادی و غیر متخصص ایجاد میکنند و شیوه هایی را برای آموزاندن زبان علم به دانش آموزان(در سراسر جهان) طراحی میکنند....و این را بخشی از تعهد و وظیفه ی سازمانی خود میدانند.

همه ی موارد فوق را به عنوان پیش دانسته هایی برای یکی از زیباترین برنامه های پیش رو نوشتم. روز جمعه همین هفته (۱۹ جولای) ۲۷ تیر ماه ۱۳۹۲ ، کاوشگر کاسینی  در بخش دورِ سیاره ی زحل از آن سیاره تصویر میگیرد. تصویری که به نوعی یک کسوف محسوب میگردد چون خورشید پشت قرص سیاره پنهان میگردد و فضای پیرامون زحل در تاریکی مناسبی فرو میرود . این پروژه ارزش های علمی خاص خود را دارد که بحث آن را در اینجا نمینویسم و خواننده ی علاقمند میتواند آن را در وب سایت ها و سایتهای خبری دگر دنبال کند. اما نکته ی جالب توجه در این تصویری که روز جمعه تهیه خواهد شد نقطه ی ریزی است که در میان حلقه های زحل دیده خواهد شد. بله باز هم سیاره ی زمین همچون یک نقطه ی کوچک چند پیکسلی در کنار زحل و حلقه های آن خودنمایی میکند.

همین بهانه ی کوچک باعث شده تا انجمن منجمان بدون مرز این روز(و این شب) را به نام  روزی که زمین لبخند میزند نام گذاری کند( انگار که زمین خودش را آماده ی یک عکس زیبای پرتره میکند و باید بگوید چیز تا دندانهای زیبایش دیده شود و لبخندی بر لب داشته باشد) ناسا هم پروژه  ای همگانی مهیا کرده است با نام  برای زحل دست تکان دهید....هر دوی این پروژه هها بر یک مورد تاکید دارد. منجمان آماتور و گوه ها و  مراکز علمی نجومی خوب است در این شب رصدهای عمومی ای برای  مردم برگزار کنند و به  این بهانه زحل را رصد کنند و توضیحاتی در باب زحل و کاسینی و ....بدهند.....

ایران هم مکان مساعدی است که میتواند این برنامه را برگزار کند. زیاد سخت نگیرید. حتی اگر یک نفر هستید و تلسکوپی دارید. آن را در یک جای عمومی  قرار دهید و رصدی عمومی برگزار کنید....زحل راب ه مردم نشان دهید. عکس های کوچکی از زحل داشته باشید و به آنها نشان دهید و درباره اش اطلاعات ساده و پایه ای بدهید....به همین سادگی میتوانید وجه زیبای اجتماعی علم را به کار بگیرید و سهمی در علمی شدن جامعه داشته باشید.


اطلاعات این برنامه را میتوانید اینجا و اینجا بخوانید و ببینید.