با آغاز سال نوی میلادی ،نخستین گرفت خورشیدی سال ۲۰۱۱ هم رخ میدهد.گرفت های خورشید(کسوف)وقتی رخ میدهند که ماه از مقابل خورشید گذر کند .این با البته ماه کاملا از مقابل خورشید رد نمیشود و برای همین فقط بخشهایی از خورشید پوشیده میشود و در هیچ کجای کره ی زمین نمیتوان کسوف کامل را رصد کرد.
کسوف در ساعت ۴۱:۶(زمان جهانی) ازشمال الجزایر آغاز میشودمسیر حرکت نیمسایه(چون کسوف این بار اصلا کامل نمی شود.)رو به شرق ادامه میابد و اهالی غرب اروپا یک طلوع زیبای گرفته را تجربه میکنند.در این مناطق درصد گرفت(قدر گرفت) چندان کم نیست ، مثلا در لندن و پاریس خورشید با ۷۰ درصد گرفتگی طلوع میکند و در کپنهاگ با ۸۰ درصد ! بنابراین مردم این شهر ها میتوانند مناظری با شکوه و رویایی با زمینه ی مناظر شهر هایشان بگیرند. بیشترین میزان این گرفت در شمال سوئد است با ۸۰ درصد گرفت که در هنگام طلوع در آن مناطق رخ میدهد. حدود ساعت ۵۰:۸ صبح.
پس از آن مسیر گرفت به سوی آسیا و خاور میانه تغییر میکند . بسیاری از شهر های آفریقایی و اسیای میانه و خاور میانه این گرفت را در زمانهای گوناگون و با درصد های کم و زیاد میتوانند رصد کنند.
در ایران هم همه ی مردم میتوانند این گرفت را رصد کنند. از جنوب به شمال به میزان گررفت افزوده میشود . در جنوبی ترین مناطق ایران کمی بیش از ۲۰ درصد خورشید میگیرد و در شمال غرب ایران این میزان به ۶۰ درصد هم خواهد رسید.(نقشه ۱)
در تهران قدر گرفت ۵۰ درصد است یعنی وقتی در تهران خورشید به بیشترین میزان گرفتگی میرسد ، ۵۰ درصد قطر قرص خورشید(نه ۵۰ درصد سطح آن) در سایه قرار می گیرد.
برای رصد خورشید گرفتگی روش های بسیار متنوعی وجود دارد. اگر میخواهید آن را با دوربین های دو چشمی یا تلسکوپها رصد مستقیم کنید حتما حتما از فیلتر های استاندارد و مطمئن استفاده کنید. فیلتر های مایلار و فیلتر های شیشه ای ولدر بهترین نمونه هاهستند. البته در ذهنتان داشته باشید که این فیلتر ها مخصوص دهانه ی تلسکوپ هستند نه چشمی. بنابراین در هیچ حالتی فیلتر های خورشیدی را روی چشمی قرار ندهید و رصد کنید. میدانید چرا؟گرمای نور خورشید روی چشمی بسیار زیاده و در نتیجه به راحتی میتواند فیلتر را تخریب کند(بسوزاند و یا بشکند)و در نتیجه چشم شما در یک لحظه دچار آسیب های شدید شود.
کار دیگری که خیلی آن را توصیه میکنم این است که تصویر تلسکوپی(یا دوربینی) را روی یک پرده(کاغذ یا یک پرده ی اسلاید)انداخت و کسوف جزئی را به این شکل رصد کرد. این کار چند مزیت دارد. یکی این که به هیچ روی لازم نیست نگران سلامتی چشمتان باشید . دیگر این که لذت رصد دسته جمعی را کسب میکنید و اگر کار آموزشی(ترویجی)می کنید این بهترین روش برای توصیف و توضیح دادن کسوف خواهد بود.





اما یکی دیگر از کار هایی که آن هم هیجان زیلدی برای رصد گر کسوف های جزئی میتواند داشته باشد ساختن و استفاده از یک اتاق تاریک ساده است. یک جعبه که روی یک وجهش سوراخی ریز(در حد چند میلی متر) ایجاد شده و روی وجه دیگرش یک صفحه ی سفید مات(مثلا یک کاغذ تحریر سفید) نصب شده. این هم یک روش کاملا مطمئن و ایمن برای رصد کسوف های جزئی است و البته لذت ساخت یک ابزار را هم به همراه دارد.

اگر حال و حوصله اش رو ندارید مهم نیست حتی یک تکه مقوای ساده هم میتواند امکان این نوع رصد را برای شما ایجاد کند:

و با آن کارهای جالبی انجام دهید و عکس بگیرید:

اما دیدن کسوفهای متعدد از لابلای شاخ و برگ درختان و یا از لابلای شکاف انگشتانتان و یا یک کفگیر آشپزخانه ی معمولی و یا مثلا یک رنده ی آشپزخانه را فراموش نکنید.

و به جز دیدن ، از آنها عکس بگیرید . اگر این کارها را انجام دادید ، میتوانید عکس انتخابی خودتان را برای من بفرستید. بهترین هایشان را همینجا نشانتان میدهم.
کپی رایت نگاشت:
همه ی اطلاعات عددی متن را از سایت mreclipse.com برداشت کرده ام.
محل اصلی تصاویر استفاده شده را هم بی هیچ کم و کسر و یا تغییری روی source تصاویر وجود دارد.